Yiyorum Büyüyorum Kitap Sayfası

Uyku Problemi

Çocuğunuz siz yanına uzanmadan uyumuyor, her gece sizin yatağınıza geliyor veya uyku saati yaklaştıkça kıyameti mi koparıyor? Eğer bunları yaşıyorsanız Uzman Psikolojik Danışman Ece Akın Bakanay'ın cevapları çok işinize yarayacak. Bence dikkatlice okuyun ve Ece Hanım'ın tavsiyelerine uyun. Ben faydalanmaktayım.

1-Çocuğun sağlıklı bir uyku uyuyabilmesi için ne gibi yöntemler izlenebilir?
Uyku temel bir fizyolojik ihtiyaçtır. Aynı zamanda psiko-sosyal gelişimin önemli göstergelerinden biridir. Çocuğun güven ve huzur içinde kendi yatağında uykuya dalabilmesi, bölünmeden uyuyabilmesi çocuğun fiziksel, bilişsel ve psikolojik gelişimi açısından anlamlıdır. Çocuklar doğdukları andan itibaren kendi yataklarında mümkünse kendi odalarında uyumaya alıştırılması uyku düzeni açısından önemlidir. Uykuya alışkanlığı için bebeklikten itibaren günlük bir düzenin sağlanması (nasıl beslenme için bir düzen takip ediliyorsa) çocuğun uykuya dalmasını kolaylaştırabilir. Uykuya hazırlık sağlıklı bir uyku için ön koşuldur. Uyku öncesi bir düzen oluşturmak çocuğun hem bilişsel hem fiziksel hem de duygusal olarak uykuya hazırlanmasında yardımcı olur. Örneğin banyo yapmak, süt içmek, masal okumak, pijamalarını giyip evdeki herkese iyi geceler dilemek vb. uyku öncesi hazırlık alışkanlıkları sağlıklı bir uyku düzenine yardımcı olabilir. Uyku zamanı çocuğun yalnız kaldığı, bilinç altındaki ya da gün içinde yaşanılan heyecanların, düşüncelerin ortaya çıktığı dönemdir. Bu nedenle zaman zaman çocuklar için uykuya dalmak zor olabilir. Sakin bir uyku ortamı hazırlamak, uykuyu bir ceza yöntemi olarak kullanmamak (sözümü dinlemezsen seni yatağına yatırırım gibi), çocuğun uykuya dalmasını zorlaştıran korku ve endişelerini dinlemek çocuğun rahat ve huzurlu olarak uykuya dalmasını kolaylaştırabilir. Bebeklik döneminden itibaren çocukların fiziksel olarak ihtiyaç duyduğu uyku süreleri bilinse de her çocuğun bireysel özellikleri olduğu unutulmamalıdır. Uyku fiziksel bir ihtiyaçtır bu ihtiyacın karşılanmasında anne-babanın rahat ve tutarlı bir tutum sergilemesi düzenin oluşmasında yardımcı olur. Anne-babanın aşırı kaygılı, korumacı olduğu durumlarda çocuk anne-babanın endişesini hissedeceği için tek başına uykuya dalmakta zorlanabilir.

2-Çocuklar kendi yataklarında uyumaya nasıl ikna edilebilir?
Çocukların kendi yataklarında uyumaya alışmaları için aslında en ideali doğdukları andan itibaren kendi odalarında ve yataklarında yatmalarını sağlamaktır. Ancak özellikle emzirme döneminde ya da çocuk hastalandığında bu düzeni sağlamak ya da sürdürmek çok kolay olmaya bilir. Bir alışkanlığı değiştirmek için anne-babanın kararlılıkla ve tutarlılıkla davranmaları önemlidir. Bazı durumlarda çocuğa yeni bir oda hazırlamak gibi dış motivasyona yönelik uygulamalar da işe yaramaktadır. Çocuklar genellikle yapılan uzun sözlü açıklamalar yerine kısa net açıklamalardan ve davranışlardan daha etkili bir şekilde öğrenirler. Uykuya hazırlık aşamasından itibaren aynı rutinin uygulanması, çocuğun kendi yatağına sakin bir şekilde yatırılması, gece uykudan uyandığında yanına yatmadan tekrar uykuya dalması için bir süre odasında kalınması, eğer anne-babanın yatağına gelirse anne-babanın sakin ve kararlı bir şekilde tekrar yatağına götürmesi, gece içinde bu davranış tekrarladığında her defasında aynı şekilde davranılması önemlidir. Çocuğun yatağında geçirdiği gecelerin sabahında küçük sürpriz hediyeler vermek davranışın pekişmesine yardımcı olabilir.

3-Kendi başına uykuya dalamayan ve uyku zamanında sürekli birisiyle yatmak isteyen çocuğa tek başına uyuması gerektiği nasıl anlatılmalıdır?
Eğer çocuk tek başına uykuya dalmakta zorluk çekiyor, birlikte uyumak istiyorsa öncellikle bu davranışın altında yatan nedenleri anlamaya çalışmak sorunun çözümünde yardımcı olabilir. Çocukların uyku ile yaşadığı sorunlar farklı nedenlerden kaynaklanabilir. En sık karşılaşılan sorun kabuslar ve gece korkularıdır, bunları anneden ayrılma kaygısı, ilgi ihtiyacı izler. Bazen de bu bir alışkanlık ve düzen meseledir. Yine de çocuklar tek başına uykuya dalmakta zorlandıklarında onları anlamaya çalışmak, ilgiyle dinlemek, duygularını ifade etmesine fırsat vermek önemlidir. Eğer sorunun kaynağında korkular varsa çocuğun korkularını ifade etmesi için farklı yöntemler kullanmak (resimler, masallar vb), etkili olabilir. eğer çocuk anne-babadan ilgi alma ihtiyacındaysa o zaman bu ihtiyacı gün içinde birlikte geçirilen kaliteli zamanı artırarak karşılamak birlikte yatmaktan çok daha sağlıklı olacaktır. Eğer çocuk anne-babadan ayrılma kaygısı yaşıyorsa çocuğun güven duygusunu geliştirmek, anne-baba olarak kaygı ve stres düzeyini azaltmaya çalışmak yardımcı olabilir.

4-Gece anne-babasının yatağına gelen çocuk istisnasız kabul edilmeli mi, yoksa kendi yatağına mı gönderilmelidir?
Çocuklar hangi yaşta olurlarsa olsunlar anne-baba arasındaki tutum farklılığını algılayabilir ve duruma uygun tepkiler geliştirebilirler. Ebeveynlerden biri yatağa geri yatırma konusunda kesin kararlı iken diğeri “Boş ver canım bu gece de bizle yatsın.” ya da “Nasıl olsa büyüyünce kendi başına yatacak bırak küçükken birlikte uyumanın keyfini çıkaralım.” gibi tepkiler verirse çocuğun yatağına geri dönmesi zorlaşır. Anne-babanın bu konu ile ilgili ortak bir tutum içinde olmaları önemlidir. Ama bu tutum tabi ki sert ve cezalandırıcı olmamalıdır. Geceleri yanınıza geldiğinde sinirlenmeden, sabırla onu tekrar kendi yatağına götürmek, birkaç dakika yanında kalmak anne-baba için yorucu ve uykuyu bölen bir durum olsa da çocuğun uyku düzeni açısından önemlidir. Okul öncesi yaş grubunda geceyi kendi yatağında geçirdiği her gece için sabah küçük bir sürpriz ödül kazanmak tek başına yatma alışkanlığını geliştirmekte oldukça etkili bir yöntemdir.

5-Gece sıklıkla kabus gören ve ağlayarak uyanan çocuklara yaklaşım nasıl olmalıdır?
Kabuslar söz konusu olduğunda çocuk anne-babanın yatağına ve güvenli kollarına sığınmayı tercih eder, tekrar uykuya dalmakta zorlanabilir. Çocukların uyku döneminde yaşadıkları korku ve kaygılarla baş etmelerini sağlamak için birlikte yatmak yerine; çocuğun korkuları ifade etmesine fırsat vermek, onu dinlemek, rahatlamasına yardımcı olacak çözümleri birlikte bulmaya çalışmak daha etkili sonuçlar verecektir. Çocuğun kabuslarını ve korkularını dinlemek, duygularından söz etmesi için teşvik etmek önemlidir. Çocuğun ifade ettiği korkular size ne kadar anlamsız ve yersiz gibi görünseler de yok sayılmamalıdır (bizim evimiz en üst katta camdan hırsız giremez gibi açıklamalar maalesef çocuğun korkusunu hafifletmez). Bunun yerine onu korkutan şeyleri anlatması için çocuğu desteklemek, korkuyla baş etmek için birlikte çözüm yolları düşünmek (birlikte yatmak dışında tabi) etkili olacaktır.

6-Erkek çocukların anneleri ile yatmayı alışkanlık haline getirmeleri, ileriki hayatlarında ne gibi problemler yaratabilir? Yaratır mı?
Uyku bilincin geri çekildiği bilinç altının aktif olduğu bir dönemdir. Çocukların aynı cinsten ya da karşı cinsten bir başkasıyla aynı yatağı paylaşmaları psiko-sosyal ve cinsel rol kimliği gelişimi üzerinde olumsuz etkileri olabileceği belirtilmektedir. Tek başına uyumakta zorlanan çocukların uzun vadede temel güven duygusu ve benlik algısı gelişimi olumsuz olarak etkilenmektedir. Birlikte yatmak çocuğun bağımsız birey olması için gerekli gelişim basamaklarını tamamlamasını zorlaştıran bir faktör olabilmektedir. Çocukluk döneminde ebeveynleriyle birlikte yatan çocukların ilerleyen yıllarda, ergenlik ve yetişkinlik döneminde başkalarına bağımlı bir birey olma olasılığı artmaktadır.

7-Uyuma ile ilgili problemler tüm çabalara rağmen geçmiyor, ve çocuk bir türlü kendi başına yatıp, kendi yatağında uyuyamıyorsa anne baba neler yapmalıdır?
-Uyku öncesini sakin etkinliklere ayırın. Televizyon, hareketli oyunlar uykuya dalmayı bazen zorlaştırabilir.
-Uyku öncesinde bir rutin oluşturun. Önce dişleri fırçalama, pijamaları giymek, evdeki herkese iyi geceler öpücüğü vermek, en sevdiği masalı yatağında dinlemek gibi…
-Bazı çocuklarda uyku öncesi ılık banyo yaptırmak, süt içirmek, odada hafif bir müzik çalmak, gece lambasını açık bırakmak uykuya dalmayı kolaylaştırabilir.
-Gece uykudan uyandığında sakinleşene kadar ya da uyuyana kadar yanında kalabilirsiniz ama aynı yatağa yatmadan sakinleşmesini sağlamak önemli.
-Geceleri kabus görerek uyanıyorsa, onu sakinleştirmek, “korkacak bir şey yok ki demek yerine çok korktun biliyorum ama baban ve ben bak buradayız seni koruyabiliriz” diyerek güvence verebilirsiniz.
-Gün içinde birlikte daha fazla kaliteli zaman geçirmek uyku dönemindeki sorunları azaltabilir.
-Eğer çocuğunuz sık sık uykudan kabus görerek ve şiddetli ağlamalar ile uyanıyorsa, sakinleştirmek için gösterdiğiniz çabalara rağmen bu sorun uzun süredir devam ediyorsa bir uzman yardımı almak gerekli olabilir.

 www.guncedanismanlik.net

2008-02-12
Bu yazı 1465 kere okunmuştur.
Adınız :
Yorumunuz :
 * 
@ZumrutOzkan twitter da takip edin