Yiyorum Büyüyorum Kitap Sayfası

Okul Seçimi

Anne-baba olmanın en zor tarafı doğumdan itibaren çocukları için en iyi olana karar vermeye, onların gelişimlerini destekleyecek en doğru seçimleri yapmaya çalışmak olsa gerek. Çocuklar yaşamların ilk günlerinde itibaren anne-babalarının rehberliğine, desteğine, önerilerine ihtiyaç duyarlar. İlk yıllardaki birebir muhtaç olma durumu çocuğun becerilerinin gelişmesi ile ilerleyen yıllarda azalır ya da belki şekil değiştirir demek daha doğru olur. Çocuk artık anne-babasının ona yemek yedirmesine ihtiyaç duymasa da hayat ile ilgili bir çok farklı beceriyi öğretmesine gereksinim duymaya devam eder.

Anne-baba olmak hayat boyu değişen bir roldür aslında çocuğun değişen ve gelişen ihtiyaçlarının farkında olmak, ihtiyaçlarının karşılanması için ona yol göstermek, onu hayata hazırlamak, bazen çocuk için seçimler yapmak, bazen de onun kendi seçimlerini en doğru şekilde yapması için ona destek ve fırsat vermek; anne-baba olmak bir insan yetiştirmek demektir. Anne-babaların çocuklarını yetiştirirken üzerinde hassaslıkla durdukları en önemli konu ise çocukları için en iyi okul seçebilmektir.

Okul seçimi son yıllarda eğitim ve öğrenimin giderek öneminin daha iyi anlaşılması ve farklı alternatiflerin ortaya çıkması ile anne-babalar için farklı bir boyut kazandı. Geçmiş yıllarda çocuklar genellikle yaşadıkları yere en yakın olan ilkokula giderek eğitim hayatlarına başlıyorlardı. Okul öncesi eğitim bir gereklilik olmaktan çok, az sayıda çocuğun yararlanabildiği bir seçimdi. Oysa son yıllarda eğitime ne kadar erken yaşta başlanırsa (bunu sadece kurumsal eğitim olarak değil anne-babanın çocuklarına bebeklik döneminden itibaren sağladıkları her türlü olanak olarak değerlendirmek doru olacaktır) bireyin becerilerinin ve yeteneklerinin o kadar etkili olarak geliştiği vurgulanmaktadır. Doğal olarak anne-babalar da eskiden iyi bir gelecek için iyi bir eğitim eşleşmesini lise ve ya üniversite seçiminde yaparken artık okul öncesi kurumu bile seçerken çocuğun geleceği için en iyi ve doğru kararı verme kaygısını yaşamaya başladılar. Peki çocukları için en iyi ve doğru olan okulu seçerken nelere dikkat edilmeli? Devlet okulu mu yoksa özel okullar mı, popüler olan okullar mı yoksa eski köklü okullar mı…?

Okul Seçimi İçin 3 Adım

Her ailenin ve her çocuğun farklı olduğu, seçimleri yaparken de bu farklılıkların belirleyici rol oynayacağı unutulmamalıdır. Okul seçimi için tek bir yol ya da tek bir doğru cevap aramak bu nedenle uygun olmayacaktır. Ama seçime yardım edecek kriterleri belirlemek belki ailelere rotayı çizmekte yardımcı olabilir.

1- Beklentiler ve İhtiyaçlar

Anne-babalar çocukları için bir eğitim kurumu seçerken bir çok etkeni gözden geçirmek durumda kalabilirler. Etkenlerin öncelik sıralaması isse ailenin değerlerine, çocuğun ihtiyaçlarına, anne-babanın beklentilerine (okuldan ve çocuktan beklentiler) göre farklılık göstermesi doğaldır. Örneğin çocuğun okula ulaşmak için yolda geçireceği zaman bir aile için öncelikli bir kriter olurken diğeri için önemli bir etken olmayabilir.

Kimse bir çocuğu kendi anne-babasından daha iyi tanıyamaz. Çocuğun ihtiyaçlarını, ilgi alanlarını, hangi ortamda nasıl tepkiler vereceğini en iyi anne-babası bilir. Ama bazen çocuğun özellikleri ya da ihtiyaçları anne-babanın beklentilerinin ve kaygılarının arkasında kalabilir. En iyi eğitimi alsın, hem yabancı dili olsun hem çok iyi spor yapsın, mutlaka bir enstrüman çalsın, sınavlarda başarılı olsun vb… bir anne-babanın çocukları için isteklerinin sonu yoktur, çünkü onlar anne-babadır ve çocukları için her zaman en iyiyi isterler. Bazen kendilerinin sahip olamadıkları fırsatları onlara sunarak, bazen de kendi ihtiyaçlarını geri planda bırakarak çocuklarının gelecekte onlardan bir adım önde olmasını isterler. Çocuğun geleceği ile beklentiler (artık ilköğretim kurumu seçerken bir nevi aslında sonraki yıllardaki alternatifler düşünülerek seçim yapılıyor, giriş sınavlarında başarılı olup iyi bir okula (lise-üniversite) girsin, iyi bir mesleği olsun, başarılı ve mutlu bir yetişkin olsun). Bu kadar uzun vadeli planlar yapmak anne-babanın işini daha da zorlaştırabilir.

Anne-baba çocukları için okul seçerken tüm ihtiyaçlarını ve beklentilerini listelemek önceliklerinin belirlenmesine yardımcı olabilir. Beklenti ve ihtiyaçların doğrusu ya da yanlışı yoktur, bunlar kişisel değerler ve görüşlerdir. Çocuğun bireysel özellikleri ve ihtiyaçlarının da listelenmesi iki liste arasında paralel olan maddelerin belirlenmesi seçim için yol gösterici olabilir. Beklentiler önemlidir ama ihtiyaçları göz önünde tutmak gerçekçi bir seçimin yapılmasında belirleyici rol oynar. Sadece beklentilere göre yapılan bir seçim uzun vadede hayal kırıklığına neden olabilir. İhtiyaçları belirlemek için ise çocuğun bireysel özelliklerinin farkında olmak gerekir. “Benim çocuğum etüd sistemi olan bir okulda uzun saatler okulda olmaktan dolayı sıkılabilir” vb. bir farkındalığa sahip olmak okul seçim yaparken çok önemli olacaktır.

Anne-baba olarak sahip olduğunuz beklentileri iki grupta toplayabilirsiniz; eğitimi kurumundan bekledikleriniz ve çocuğunuzdan bekledikleriniz. Okul ile ilgili beklentiler eğitim kurumda olmasını istediğiniz ya da istemediğiniz her türlü maddeyi kapsar. Okulun bulduğu yer, binanın fiziki koşulları, ders saatleri, ders dışı etkinlikler, kural ve düzen uygulamaları, yabancı dil-bilgisayar eğitimi vb. konular hakkında her anne-baba farklı önceliklere ve beklentilere sahip olabilir. Bunun yanı sıra anne-babanın çocuklarından beklentileri de eğitim kurumu seçiminde önemli bir rol oynar. İlköğretimden mezun olduğunda çocuğunun hangi özellikleri kazanmış olmasını istediklerini gözden geçirmek yararlı olabilir. Bu noktada önemli olan etken ise çocuk ile ilgili beklentileri çocuğun bireysel özelliklerini göze alarak gerçekçi olarak belirleyebilmektir. Beklentilerin neye göre belirlendiği önemlidir. Anne-baba olarak sizin yapamadığınız her şeyi çocuğunuzun yapmasının beklemek, çocuğunun her şeyin en iyisini yapmasını beklemek, ya da yakın çevredeki kişilerle kıyaslayarak beklentiler oluşturmak, anne-babanın daha da önemlisi çocuğun hayal kırıklığı yaşamasına neden olabilir.

Anne-baba olarak kendi beklentilerinizi, ihtiyaçlarınızı, çocuğunuzun ihtiyaçlarını listeledikten sonra eğitim kurumu seçiminde 2. adımı atabilirsiniz.

2-) Eğitim kurumunu tanımak

Bir eğitim kurumu hakkında bir çok farklı yolla bilgi edinilebilir. İnternet ortamında yapılan araştırmalar, diğer bireylerin görüşleri ve önerileri ailenin okullar hakkında bilgi alma yollarından bir kaçıdır. Ama şüphesiz en etkili ve sağlıklı olanı okul ile yapılan yüz yüze görüşmelerdir. Beklentileriniz ve ihtiyaçlarınız doğrultusunda görüşmek istediğiniz okulların bir listesini yapabilirsiniz. Okul ile yapılacak birebir görüşmenin bir amacı istediğiniz bilgileri birinci ağızdan öğrenmektir diğer bir amacı ise aslında okulun sahip olduğu atmosferi kendiniz değerlendirmenizdir. Okul ile tanışma görüşmesine okulun eğitime devam ettiği gün ve saatlerde gitmek o okul ile ilgili bir çok gözlem yapma fırsatı verebilir.

Okul ile ilgili gözlemlerini aslında daha okula gitmek için yola çıktığınız andan başlar, ulaşımı rahat mı, kapıdan içeri girerken güvenlik koşulları nasıl, okulun binası, bahçesi ve çevre ile ilgili diğer fiziksel koşullar nasıl….Tabi her şeyi bir dedektif gibi araştırıp sorgulamanız gerçekçi ve pratik değil, sizin ihtiyaç ve beklentilerinize göre gözlemlemek isteyeceğiniz özellikler farklılık gösterecektir.

Kurum yetkilisi ile yapacağınız görüşme aklınızdaki soruların cevaplanması için bir fırsattır. Görüşmenin içeriğinde birçok konu başlığı yer alabilir. Öncellikle okulun genel olarak öğretim ve eğitime yaklaşımı hakkındaki sorularınızla başlayabilirisiniz. Okulun akademik hedefleri, sınıflardaki öğrenci mevcudu, akademik başarı ve başarısızlık kriterleri nasıl belirlenir, ödev ve okul ile ilgili diğer sorumluluklar nelerdir, öğrenme sürecinde okulun aileden beklentileri, sınıf öğretmenliği sistemi (her yıl değişir mi, yoksa ilk 5 yıl aynı öğretmen ile mi devam edilir), okun kural ve düzen ile ilgili uygulamaları, kullanılan öğretim yöntemleri (çoklu zeka yöntemi, yaşayarak-deneyerek öğrenme, yaratıcılık , didaktik öğretim yöntemlerinden hangileri ne şekilde kullanılmaktadır, kullanılan yöntemlerin tercih edilme nedenleri nelerdir). Okuldaki eğitim ve öğrenim uygulamaları hakkında daha bir çok konu başlığı sıralanabilir. Bunların yanı sıra okuldaki yemek, servis, sağlık ve güvenlik konu başlıları hakkında da bilgi almak önemli olabilir.
Teknik konular dışında okulun her öğrenciye bireysel olarak nasıl yaklaştığı, okulda bir rehberlik servisinin bulunup bulunmadığı, var ise servisin nasıl çalıştığı, çocuk ve aile ile nasıl iletişim kuracağı, rehberlik servisinin kurum içindeki rolünün ne olduğu (olumsuz davranışlar sergileyen öğrencilerin gönderildiği bir yer mi yoksa öğrenciyi bireysel özelliklerine göre tanıyıp destek veren bir kurum mudur) değerlendirilebilir.

Bunların yanı sıra okulun sunduğu sosyal etkinlikler hakkında da bilgi almak önemli olabilir. Sosyal etkinlikler eğitim ve öğretimin önemli bir parçasıdır. Öğrencilerin kendi bireysel özelliklerini tanımaları, akademik başarı dışındaki konularda kendilerini ortaya koymaları, farklı ilgi alanları keşfetmeleri için çeşitli fırsatlar sunar.

Görüşmede son olarak ama belki de en önemli başlıklardan biri okulun öğrenci ve aileden beklentileri nelerdir. Ayrıca tüm koşullar iyi gittiğinde her şey yolundadır ama sorunlar gerçek hayatın bir parçasıdır. Bir sorun çıktığında (akademik başarısızlık, arkadaşlar ile uyum, okul kurallarına uymama vb.) okulun çözüm yaklaşımları nelerdir, sorunu çözmek için hangi kaynakları ne şekilde kullanır, aile ile okul arasındaki işbirliği nasıl kurulur.

Okul ile yapılacak olan görüşmede ideal olanlar kadar gerçekte olanlarda konuşulmalıdır. Kriz durumları ile kurumun nasıl baş edeceğini konuşmak önemlidir. Belki çocuğunuz hiçbir sorun yaşamayacaktır ama siz anne-baba olarak sorun yaşanması durumunda neler ile karışılacağınızı bilerek bir seçim yaparsanız, sorunlar ile baş etmek daha kolay olacaktır.

3- Beklenti ve İhtiyaçları tekrar gözden geçirmek

Okullar ile yaptığınız görüşmelerden sonra belki ilk başta yapılan beklenti ve ihtiyaç listesini tekrar gözden geçirmek yararlı olabilir. Görüşmelerden edindiğiniz bilgiler, izlenimler beklenti ve ihtiyaçlarınızın sıralamasını değiştirebilir. Kriterleriniz ne olursa olsun anne-baba olarak çocuğunuzun mutlu olacağı, kendini geliştirebileceği bir okul seçmek isteyeceksinizdir. Her zaman mümkün olmasa da aslında karar vermenizi etkileyecek en önemli etken ise çocuğunuzun öğretmeni ile tanışmak olacaktır. Tabi ki kurumun yaklaşımı, eğitim ve öğretim felsefesi, o kurumda çalışan öğretmenlerin seçimini de belirleyen etkenlerdir. Ama yine de öğretmen ile tanışma şansınız var ise bu karar vermenizi kolaylaştırabilir.

Çocuğunuzu en iyi tanıyan sizler olduğunuza göre ona en uygun olan, onun en mutlu ve başarılı olacağı kurumu da seçebilecek kişiler sizsiniz. Ama hayatın tek bir seçimden oluşmadığı değişim ve gelişimin hayatın bir parçası olduğunu her zaman hatırlamak önemli olabilir. Eğitim ve öğretimin amacı bireyin sahip olduğu becerileri geliştirmesi, hayat içinde yeni beceriler kazanması, gelecekte kendini gerçekleştirmesi için fırsatlar sunmaktır.

Ece Akın Bakanay
Uzm. Psikolojik Danışman
Günce Psikolojik Danışmanlık ve Grup Çalışmaları Merkezi

2012-05-04
Bu yazı 2388 kere okunmuştur.
Adınız :
Yorumunuz :
 * 
@ZumrutOzkan twitter da takip edin