Yiyorum Büyüyorum Kitap Sayfası

Masallar, Çocuklar ve Yetişkinler

Belki de yıllar öncesine dayanan öyküler, doğaüstü olaylar, günlük hayatın karmaşasının birleşmesi ile ortaya çıkıveren masallar, birçok nesli büyütmeye devam ediyor. Herkesin çocukken sevdiği, korktuğu, imrendiği masal kahramanları yetişkin olunca da dünyamızda yer alıyor aslında. Tek fark, yumuşak bir ses tonu ve sakin bir ortamda okunan masallarımız artık anılarda, kitaplarda kalıveriyor. Masalları seneler öncesinde bırakmaya alışkın olduğumuzdan olsa gerek, ortaokul, hatta ilkokul döneminden itibaren masalları ve kahramanlarını hayatımızdan çıkarıyoruz. Peki bunca anıya mal olan masalları şimdi okuduğunuzda acaba çocukluğunuzdan farklı olarak ne düşünür ne hissedersiniz? Pamuk prensesi koruyan ve yardım eden yedi cüceler ile kötü kraliçe arasındaki çekişme, kurdun bin bir taklitle kandırdığı kuzular, gerçek hayata dair birçok tabloyu anımsattığına göre, büyüsek de masallardan uzak kalamadığımızın bir göstergesi.

Peki ebeveyn rolümüzle çocuklarımızı masallarla nasıl tanıştıralım? Bir varmış, bir yokmuş…..

Aslında çocuğun dinleme ve okunan bir metni takip edebilme becerisi kazanmasıyla başlıyoruz masal okumaya. Halbuki daha küçük yaşlarda da , kısa öykülü, hatta sadece bir olayın etrafında geçen, resimli ve eğlenceli masalları da çocuğun hayatına katmaya başlayabiliriz. Burada önemli olan, çocuğun anlama, dinleme, sabır sınırlarını zorlamadan, O’nun alabileceği kadarını vermek. Bunun için de her ebeveynin kendi çocuğunun gelişimsel dönemini ve özelliklerini iyi bilmesi gerekiyor. Çünkü amaç, bir şeyler öğretmek değil, sadece görsel malzemelerle desteklenmiş kısa kurgulu masallarla O’nun iç dünyasını zenginleştirmek. Çocukların okumayı bilmedikleri okul öncesi dönem, belki de masalla en çok buluştukları yılları kapsıyor. Masalların büyülü havası, kahramanları ve mutlu sonları çocuğun hayatında önemli yer tutmaya, ilk olarak bu yıllarda başlıyor.

Masallar,
*Çocuğun hayal dünyasının zenginleşmesine imkan veriyor. Kahramanlar, olaylar, çözüm yolları, mekanlar ve kurgu çocuğun da hayal edebilme becerisini geliştirerek, aynı spor yapmak gibi tekrarlanan bir egzersiz görevi görüyor. Böylece çocuk, hayal etmeye ait repertuarını zenginleştiriyor.

*Onların düşünce, hayal gücü, mantık sistemlerinin çalışmasına fırsat tanıyor. Masal kahramanlarının olaylar karşısında gösterdikleri cesaret, sabır, ve problem çözme becerileri, bir bütün olarak, çocuklara örnek sunuyor.

*Zor durumlarla baş etme konusunda fikir ve umut veriyor. Masallarda her zaman olan aksilikler, sıkıntılar ve en sonda gelinen çözümler, çocukların da kendi günlük hayatlarında karşılarına çıkan zorluklarla mücadele etme konusunda fikir ve umut veriyor.

*Dil gelişimlerine katkıda bulunuyor. Masallarda kullanılan dil, kelimeler, farklı anlatım tarzı, çocukların dil gelişimlerine de katkıda bulunuyor. Hem, yeni kelimeler öğrenmesini destekliyor, hem de kullanılan vurgulu anlatım, ve ses tonu sayesinde dili kullanma yetisi desteklenmiş oluyor.

*Dinleme, akıl yürütme, entelektüel birikimi geliştiriyor. Masal okunurken dinleme, dikkat ve konsantrasyon, sorulan sorulara verilen cevaplar, problem çözme becerisinin zenginleşmesi, taklit etme, yeni kelimeler derken çocuğun entelektüel gelişimi birçok alada aynı anda desteklenmiş oluyor; belki de en önemlisi; onları eğlendirip, keyiflendirerek büyüme süreçlerine eşlik ediyor.

Masal okurken……
*Çocuğunuza okuyacağınız ya da birlikte okuyacağınız masalları seçerken bilişsel ve duygusal gelişim basamaklarını göz önünde bulundurmayı unutmayın. Belli yaşlarda yaşanan gelişimsel korkular – karanlık, canavarlar, hayalet vb. – bazen masallardaki soyut kavramlar ve kahramanlardan olumsuz etkilenebilir. Bu nedenle okuyacağınız öykü/masalı seçerken çocuğunuzun o dönemki gelişim özeliklerini göz önünde bulundurun.

*Masalı gün içinde keyif alacağınız bir zamanda ya da yatmadan önce okuyabilirsiniz. Önemli olan, sizin de okurken keyif almanız ve bunu ses tonunuz, yüz ifadeniz ile verebilmenizdir. Böylece masal okuma saati keyifli paylaşımların yapıldığı anlara dönüşebilir.

*Masal okurken kullanacağınız ses tonu, ifade, mimik, jest ve tavırlar, çocuğunuzun masalda anlatılan durumun daha içinde yaşamasına fırsat tanıyarak, hem alacağı keyfi arttıracaktır hem de taklit yoluyla sosyal becerileri güçlenecektir.

*Masalların sonlarının büyük çoğunlukla “mutlu son”larla tamamlanması, çocuğun dış dünyaya karşı güveninin artmasına imkan tanımaktadır. Böylelikle çocuk, tehlikeler, zorluklar, düşmanlar, aksiliklere rağmen, iyi niyetin, dürüstlüğün, yardımlaşmanın, dostluğun “kazandığına” şahitlik etmektedir. Dolayısıyla da çocuğunuzun hayata dair ilk değerleri de oluşmaya başlar.

*Çocuklar bazen, aynı masalın tekrar anlatılmasında, ya da üst üste birkaç masalın anlatılması konusunda ısrarcı olabilirler. Tekrar aynı masalı okunmasını istemek eğer, her akşam ya da uzun süredir tekrarlanan bir durumsa, bunu açıklıkla çocuğunuza sorabilirsiniz ya da sadece yorum yapabilirsiniz; “Bu masalda hoşuna giden ya da tekrar duymak istediğin şeyle var galiba? Ne olduğunu merak ediyorum…..” gibi. Böylece çocuğunuzun bunu, gelişimsel bir ihtiyaçtan mı yoksa, hoşuna gittiği için mi istediği sorularına cevap bulabilirsiniz.

*Eğer masalları akşam uykudan önce anlatıyorsanız, içinde çocuğun uykudan önce huzursuzlaşmasına sebep olabilecek, saldırgan, tehlikeli, ya da korkutucu temalar içermemesine özen gösterin. Böyle masallar anlattığınızda bile, her şeyin yoluna girdiği, çözüme ulaştığı mesajını vurgulayın.

*Masal anlatırken, “Sence bir sonraki sayfada ne olacak?” , “Geçen gün okuduğumuz masala benziyor mu?”, “Bu sayfanın resmini sen çizecek olsan ne çizerdin?”, “Sence bu masalın sonu başka nasıl olabilirdi?” gibi sorularla çocuğunuzun bilişsel becerilerine ve problem çözme yetisinin gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

*Masal okuduktan sonra, o masalın bir resmini yaparak, hem masalı çocuğunuzun gözünden görebilir, hem de çocuğunuzun o masaldan edindiği izlenimleri özetlemiş olabilirsiniz.

*Sadece resimlerine bakarak O’nun anlatmasını istemek, ya da tamamen yeni bir masal yaratmak da çocuğunuzun keyif alabileceği, ve gelişimini destekleyici etkinliklerdendir.  

www.guncedanismanlik.net

2008-01-07
Bu yazı 1840 kere okunmuştur.
Adınız :
Yorumunuz :
 * 
@ZumrutOzkan twitter da takip edin