Yiyorum Büyüyorum Kitap Sayfası

Gebelik Döneminde Beslenmenin Etkileri

Gebelik  Döneminde Beslenmenin Etkileri   

Daha önceki zamanlarda her ne kadar annenin beslenmesi ile fetüsün yani anne karnındaki bebeğin büyümesi arasında doğrudan bir ilişkinin olmadığı düşünülse de artık bebeğin gelişimi ile annenin beslenmesi arasındaki ilişki kanıtlanmıştır. İnsanlar üzerinde yapılan çalışmalarda anne karnında fetüsün büyümesi büyük çoğunlukla annenin depoları ve ne kadar dengeli beslendiği ile ilişkilidir. Annenin beslenmesinde herhangi bir eksiklik olduğu durumda bebeğinizin hormonal düzeylerinde değişiklikler olabilmektedir.
Annenin beslenmesi, bebeğin büyüme ve gelişmesinde çok kritik bir rol oynamaktadır. Son on yılda yapılan çalışmalar, anne karnındaki büyüme-gelişme geriliği ile yetişkin kronik hastalıklar arasında(diyabet, tansiyon gibi) ciddi ilişkiler saptamıştır. Örneğin, ikiz gebeliklerde, büyüme geriliği olan bebekte normal olan kardeşine göre tip 2 diyabet gelişme riski daha fazla görülmektedir.

Gebelik Öncesi Beden Kitle İndeksi de Önemli   

Hamile bayanlar için yapılan beslenme önerilerinin birçoğu annenin hamile kalmadan önceki beslenme durumuna göre değişmektedir. Hamilelikte yüksek enerji alımı ve yüksek ağırlık kazanımından ziyade, anne için verilen beslenme önerileri annenin hamileliğe girerken sahip olduğu ağırlığı dikkate almaktadır. Düşük beden kitle indeksine sahip olan hamileler, yüksek beden kitle indeksine sahip olanlara göre daha fazla enerji almalı ve daha fazla ağırlık kazanmalıdır.

Hamilelik sırasındaki enerji alımına ve ağırlık kazanımına bakmaksızın, gebelik öncesi düşük beden kitle indeksine sahip olan kadınların bebeklerinde anne karnında büyüme geriliği olma riski yüksek beden kitle indeksi olan kadınlara göre 1,8 kat daha fazla görülmektedir ve bu kadınların erken doğum yapma riski de artmaktadır. Ancak annenin fazla kilolu olması da preeklampsi(gebelik zehirlenmesi), gestasyonel(hamilelik) diyabet, gigantism(irilik) ve zor doğum riskini de arttırmaktadır. Beden kitle indeksinizi aşağıda verilen formülden hesaplayabilir, verilen tabloya bakarak kilo durumunuzu öğrenebilirsiniz.

Beden Kitle İndeksi = Şu anda bulunduğunuz kilo(kg) / boy ²(metre cinsinden)  

Sınıflama BKI
Normal 18-24,9
Toplu (hafif şişman) 25-25,9
Şişman 30-34,9
Sağlık açısından önemli 35-44,9
Aşırı şişman 45-49,9
Morbid obez 50+

 

ÖRNEK: 25 yaşında 52 kg 170 cm boyundaki bir kişinin beden kitle indeksini hesaplayalım.
52 / (1,7 x 1,7) = 18 kg/m² buluruz. Tabloya baktığımız zaman bu kişinin beden kitle indeksine göre kilosunun normal olduğunu görebiliriz.

Gebeliğin 10. Haftasından itibaren büyüme hızlanır ve dokular hızlı hücre bölünmesi esnasında büyür. Bu dönemlere kritik dönemler denilmektedir. Gebelik aslında fizyolojik bir strestir ve bu strese adaptasyon sadece yeterli enerji, sıvı ve elektrolit almakla değil, büyüyen organizmanın tüm gereksinmelerinin karşılanması ile mümkün olmaktadır. Eğer ki hamilelik döneminde doğru anne-bebek dengesi kurulmaz ise bebek için anne karnında doğal olmayan bir çevre oluşur ve bu da uzun dönem etkileri olan sağlık sorunları yaratır. Yetersiz beslenme ise ya doğrudan etkileyerek ya da büyüme etmenleri ve hormonların- özellikle insülin ve büyüme hormonunun- yoğunluklarını değiştirerek büyümeyi yavaşlatabilir.

Yapılan çalışmalar göstermektedir ki; doğum öncesi yetersiz beslenme metabolik, fizyolojik ve yapısal parametrelerde kalıcı değişikliklere neden olmaktadır. Bu değişiklikler kan basıncı, kolesterol metabolizması, insülinin glikoza yanıtı ve diğer metabolik, endokrin ve immün yani bağışıklık ile ilgili parametreler üzerindedir. Böylece fetüsün yetişkin yaşamında koroner kalp hastalığı, tip 2 diyabet ve polikistik over sendromu gibi hastalıklara yakalanma riski artabilir.

Altıncı aydan önce hayvan sütü veya tahıllı besinlerin verilmesi, D vitamini verilmemesi, emziren annenin çay, kola, kahve, gibi içecekleri çok tüketmesi veya çocuğa vermesi, nitrit ve nitrat katılmış besinlerin tüketiminin fazla olması, tekrarlayan enfeksiyonlar, çocuğun aşırı ağırlık kazanması insüline bağımlı diyabet riskini arttırmaktadır.

Bu sonuçlar doğrultusunda; çocukların sağlıklı olarak doğması için annenin yeterli ve dengeli beslenmesi, bebeğinin ve kendi sağlığının korunması ve bu konuda bilinçlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.

Gebe kadınlar için günlük alınması gereken besin öğeleri miktarları şöyle olmalıdır. Aşağıdaki veriler örnek bir gebe içindir.
Enerji: 2500 kkal (kişiye göre değişebilir)
Protein: 60g (kişinin durumuna göre değişebilir)
Kalsiyum: 1200mg
Fosfor: 1200mg
Demir: 30mg
İyot: 175mg
Çinko: 15mg
C vitamini: 70 mg

Aslında doğru beslenmek adına yapmanız gerekenler çokta zor değil. İşte size hamilelik döneminde yeterli ve dengeli beslenmek adına birkaç ipucu:
• Az ama sık sık beslenin. Kesinlikle aç kalmayın ve kendinizi aç hissetmeyin.

• Aldığınız gıdaların taze olmasına dikkat edin. Konserve, beklemiş gıdalar ve içinde katkı maddeleri bulunarak saklanan gıdalar yerine taze ve doğal maddeleri tüketmeye özen gösterin.

• Birçok kişi çok besin tükettiği için değil günlük hayatında yaptığı beslenme hataları yüzünden problem yaşamaktadır. Örneğin çok yüksek kalorili değil ama yüksek düzeyde karbonhidrat ağırlıklı veya yağ ağırlıklı beslenmek, diyetin matematiğini çözememek yani besinler arasında yanlış değişimler yapmak en sık karşılaştıklarımızdır. Bu yüzden hamilelik döneminde bir uzmandan yardım almaya çalışın ve beslenme hatalarınızı düzeltmesini isteyin.

• Özellikle yaz aylarında eksik tüketilen su sizde birçok eksikliğe yol açar ve size ödem olarak geri dönebilir. Bu yüzden günde ortalama 2,5-3 litre su tüketin. Çay, kahve gibi besinler vücudunuzda ki sıvıyı kaybetmenize yol açar. Bu içecekleri çok fazla tüketiyorsanız kaybettiğiniz sıvıyı yerine koymanız gerekecektir.

• Günlük beslenmenizin içinde her besin grubunun yer almasını sağlamaya çalışın. Bu besin grupları süt-yoğurt, et, ekmek ve diğer tahıllar, sebze, meyve ve yağ grubudur. Bu grupların her birinden aşırıya kaçmadan dengeli bir şekilde tüketmeye çalışın.

• Her bir besin grubundan seçimler yapın. Vücudunuzun ihtiyaç duyduğu besin öğelerini ancak çeşitli beslenme ile elde edebilirsiniz. Tek bir besin grubu size ihtiyaç duyduğunuz bütün besin öğelerini sağlayamaz. "Ben sebze sevmiyorum" veya "süt içme alışkanlığım yok" gibi nedenlerle herhangi bir besin grubunu diyetinizden tamamen çıkartırsanız ileride çok ciddi yetersizliklerle karşılaşabilirsiniz. Ayrıca yetersiz beslenen bir organizma kıtlığa girer ve yağ depolama eğilimi artabilir.

• Bilinçsizce yaptığınız her atıştırma size aşırı ve gereksiz kilo olarak geri dönebilir. Öğün aralarında sizi tok tutacak ve daha az kalori almanızı sağlayacak atıştırmalar tercih edin. Örneğin, kepekli bisküviler, kepekli ekmek ve az yağlı bir peynir ile hazırlayacağınız sandviçler, küçük bir avuç içi büyüklüğünde kuruyemiş ve kuru meyveler sizin için doğru tercihler olabilir. Yalnız bilinçsizce atıştırma yapmamak için bu yiyecekleri televizyon veya bilgisayar karşısında tüketmemeye özen gösterin. Çünkü hamilelik döneminde önemli olan her şeyden fazla fazla tüketmek değil, yeterli ve dengeli tüketmektir.

• Bebeğinizin kemik gelişiminin sağlanması için anneden bebeğe kalsiyum ve fosfor geçişi olması gerekmektedir. Hamilelik sırasında bebekteki kalsiyum miktarı artarken annedeki kalsiyum miktarı düşer ve bir süre sonra bebeğinizin kalsiyum miktarı sizin kalsiyum miktarınızın önüne geçebilir. Gebelik sırasınca günlük kalsiyum ihtiyacı 1000 miligramdır, bu küçük yaştaki(adolesan çağdaki) gebelerde 1300 miligrama çıkmaktadır. Süt, yoğurt, yeşil yapraklı sebzeler, piyasada ki kalsiyumla zenginleştirilmiş gıdalar, kemikli tüketilebilen balıklar iyi birer kalsiyum kaynağıdır. Piyasada bulunan kalsiyumla zenginleştirilmiş sütlerden günde 2 su bardağı kadar tüketmeniz günlük kalsiyum ihtiyacınızın büyük bir kısmını karşılayacaktır.

Bu miktarlar bireye özgü olarak değişebilmektedir. Beslenme gebeliğe aday kadınlar için de planlanmalı, anne ve fetüsün korunması ilkesi ile hareket edilmelidir. Gebelikte günlük beslenme programı aşağıdaki gibi planlanabilir.

 

19 Mayıs Hastanesi 

2011-10-25
Bu yazı 1720 kere okunmuştur.
Adınız :
Yorumunuz :
 * 
@ZumrutOzkan twitter da takip edin