Yiyorum Büyüyorum Kitap Sayfası

Çocuklarda Yalan Söyleme

Yalan, başkalarını yanıltmak için bir olayla ilgili gerçeği gizlemektir. Yalan söyleme davranış bozukluğunu gösterir. Yalan istenilmeyen ve ayıplanılan bir davranıştır. Ancak çocuklarda 6-7 yaşlarından önce gözlenen abartılı anlatımlar ve hayali ifadeler, gerçeği çarpıtma dediğimiz yalan söyleme ile karıştırılmamalıdır. 6-7 yaşından itibaren çocuklarda gerçeği kavrama yeteneği gelişir. Bu nedenle okul öncesi dönemdeki çocukların doğru olmayan anlatımlarına yalan söylüyor diyerek çocuğu suçlamak ve cezalandırmak yanlış olur.

Yalan doğuştan getirilen bir davranış değildir. Sonradan çevreden öğrenilen bir davranıştır. Çocuk gerçekle gerçek olmayanı ayırt etmeye başladığı dönemde yalan söylemeye devam ediyorsa bunun nedenleri araştırılmalıdır.

Hangi çocuklar yalan söyler?
*Anne babalarının sevgisini ve ilgisini çekmek isteyen çocuklar,
*Anne babasının baskısından ve cezalandırılmaktan korkan çocuklar,
*Başkaları ile kıyaslama yapılan çocuklar,
*Kendini değersiz hisseden ve onaylanmak isteyen çocuklar,
*Aile ve çevre tarafından aşağılanan, horlanan çocuklar,
*Mükemmeliyetçi anne babası olan çocuklar,
*Anne babasının beklentileri yüksek olan çocuklar,
*Ödüllendirilmeyen ya da çok sık ödüllendirilen çocuklar,
*Ailesinde ya da çevresinde çok sık yalan söyleyen kişilerin olması,
*Korku ve kaygıları çok olan çocuklar.

Aile içinde sağlıklı iletişim kurulabildiği ve çocuk kendini ifade edebildiği ve ailesi tarafından eleştirilmediği takdirde yalana başvurmayacaktır. Çocuklar gördükleri davranışları taklit eder. Söylenen sözlerden ziyade yapılan davranışlar önemlidir. Çocuğuna yalan söyleme diyen ama çocuğunun yanında arkadaşı ile buluşmak istemediği için işi olduğunu ifade eden bir yetişkinin davranışı çocuk tarafından model alınır. Bu sebeple anne ve babanın daha doğrusu çocuğun model aldığı yetişkinin davranışlarına ve konuşmalarına dikkat etmesi gerekiyor.

Okul çağındaki çocuklar dersleri ve derslerden aldığı notlar konusunda çok sık yalana başvuruyor. Kimi zamanda bir gruba ait olma duygusu ile sosyo-ekonomik durumunu daha farklı göstermek isteyen çocuklarda yalan söyleyebiliyor. Yalan söylemenin kendine bir takım avantajlar kazandırdığını öğrenen çocuklar bu durumu alışkanlık haline dönüştürebiliyor.

Bu konuyu paylaşırken aklıma Cem Yılmaz’ın kadınlar ve erkekler konusunda bir anlatısı geldi. Kadınların çocukluk yaşlarından itibaren yalan söylemeye teşvik edildiğini anlatıyordu. Her yaptığı onaylanan erkek çocukların büyüdükleri zaman eşlerine yalan söylemeyi beceremediklerini, oysa yapmak istedikleri engellenen kız çocukların ise bu konuda daha becerikli olduklarını anlatıyordu. Burada anlatmak istediğim aşırı engellemeler ve kısıtlamalar çocuğun yalan söylemesine sebep olur.

Çocuğu yalan söyleyen aileler neler yapabilir?
Çocuğu yalan söylediği için hemen cezalandırmak yerine buna sebep olan faktörleri gözden geçirmek daha doğru olur. Çocuk kendi çıkarlarını korumak amaçlı yalana başvurmuştur. Onu cezalandırmaya çalışmak yalana devam etmesine sebep olur. Yalana başvurmadığı takdirde kabul görebileceğini göstermelisiniz. Yalan söylediği konu üzerinde konuşulmalı, yalanın ileride ona zarar verebileceği anlatılmalıdır. Çocuğu bu konuda etiketlememek gerekir. Sürekli onun yalan söylediğini söylersek, o da bu etiketlemeyi benimseyecek ve kendini değiştirmeye çalışmayacaktır. ‘Bir kişiye kırk kere aynı şeyi söylersek olur’ şeklindeki atasözü bu durumu daha iyi açıklıyor. Her şeyden de önemlisi bir yetişkin olarak yalan söylemeyerek, davranışımızla çocuğumuza örnek olmalıyız.  

2009-02-16
Bu yazı 1676 kere okunmuştur.
Adınız :
Yorumunuz :
 * 
@ZumrutOzkan twitter da takip edin