Yiyorum Büyüyorum Kitap Sayfası

Çocuk Psikolojisi ve Eğitimi

Her çocuk farklı karakteristik özellikleri ile ayrı bir bireydir. Çocuklar, çevreye uyumlarında yapmaları ve yapmamaları gerekenleri öncelikle anne ve babalarından öğrenirler. Eğitimin temelini çocuğun model aldığı anne ve baba oluşturmaktadır. Bunun için anne ve baba ne yapmalıdır ?

İyi bir eğitim için öncelikle çocukların duygu ve düşüncelerini anlayabilmek ve kendi duygularını onlara yansıtabilmek gerekir ; yani çocukla iyi bir iletişim kurabilmek önemlidir. Yeni doğan bir bebeğin ihtiyacı anneye olan temel güven duygusunun gelişmesidir. Bunun için anne, bebeğinin gülücüklerine, ağlamalarına, mimiklerine karşılık öpme, okşama, bakışma gibi farklı tepkiler verir.

Zamanla çocuk hangi davranışına karşılık annenin hangi tepkiyi vereceğini öğrenmeye başlar. Yani öğrenme bebeklikten itibaren başlayan bir süreçtir. Dil gelişimi anne ve babanın çocuğun kelimelerini anlamlandırdığı , sözel uyaranlarla karşılık verdiği durumlarda hızlanır. İşte tam bu sıralar çocuğun kendini dünyanın merkezine koyduğu ve dünyanın onun etrafında döndüğünü zannettiği dönemdir.

Bu dönemde çocuk benmerkezcidir ve istediğinin anında yapılması için anne ve babayı zorlamaya başlar. Bu durumda çocuğa sınır ve kuralları koymak gerekmektedir. Çocuk bu kural ve sınırları doğuştan bilememektedir, bu sebeple çocukları 'bunu nasıl böyle yaparsın?' vb. sorularla yargılamak yerine, kısa ve net açıklamalarda bulunmak önemlidir.

Çocuğun hissettiği ancak ifade edemediği duyguları kelimelere dökmek çocuğa onu anladığınız duygusu vermektedir. Örneğin anneannesinin evden ayrılığına üzülen ve ağlayan çocuğa 'Ağlama, neden ağlıyorsun yine gelir, vb.' açıklamalar yerine; 'Anneanneni şimdiden özlemeye başladın, onun bizimle olmasını istiyorsun' demek çocuğun o anki duygusunu anlayabildiğinizi göstermektedir.

Tehdit ve zorlamalar, şiddet, çocuğun yapmasını istediğiniz davranış kalıbını reddetmesine yol açar ve işe yaramaz. Bu tehdit, zorlama ve şiddete çocuk aynı şekilde tepki verecek ve aranızda bu çeşit bir iletişim tarzı oluşacaktır. Unutmayın ki çocuk sizin aynanızdır. Çocuğa kendi duygularınızdan söz edin ; örneğin neleri yaptığında hoşunuza gittiğini, neleri yaptığında hoşlanmadığınızı ona kelimelerle ifade edin.

Çocuğu iyi yaptığı şeylerde sözel ödüllerle 'Aferin, bravo, vb.' ödüllendirin. 'Eğer şunu yaparsan sana....alacağım' vb. cümleler sonucunda pazarlıklar başlar; çocuk iyi davranmak için her seferinde daha fazla rüşvet ve ödül ister. Bu sebeple bu tutumu önlemek gerekmektedir. Gerçekçi olmayan söz vermeler, alaycı konuşmalar çocuğun size ve kendine olan güvenini zedeleyecektir. Çocuklara birtakım değerler doğrudan öğretilemez. Ancak, sevdikleri ve saygı gösterdikleri insanlarla özdeşleşme ve onlara özenme yoluyla bu değerler çocuk tarafından içselleştirilir ve onun bir parçası olurlar.

Çocuğa sorumluluklar vermek, başarması için desteklemek kendi başına başarabileceği duygusu ile özgüvenini arttırmaktadır. Bu sebepten küçük yaştan itibaren yaşına uygun sorumluluklar vermek önemlidir.

Çocukta ilk temel alışkanlıklar olan yemek yeme, uyku düzeninin kurulması, tuvalet eğitimlerinde çocuğun bulunduğu gelişim dönemini göz önünde bulundurarak zorlayıcı olmamak, belirli bir düzenin olması, sabırlı ve anlayışlı olmak uyulması gereken temel noktalardır. Çocuğun cinsel eğitiminde ise, çocuğun yaşına uygun , kısa, basite indirgenmiş ancak doğru açıklamalar yapılması önemlidir.

Okul öncesi eğitimde (3- 6 yaş) bir diğer önemli nokta anaokuludur. Anaokulunda çocuk anne ve babasından aldığı eğitim temelinde zihinsel ve sosyal faaliyetlerini geliştirir. Artık anne ve babasından uzakta, yaşıtlarıyla birliktedir ve karşısında evdeki gibi onu anlayışla ve sabırla dinleyen kişiler yoktur. İşte bu durumda çocuk paylaşmayı, ortak kurallara uyabilmeyi, hakkını koruyabilmeyi , işbirliğini öğrenir.

Okul döneminde ise çocuğun kapasitesine göre beklentilerde bulunmak , ders konusunda baskıda bulunmamak ve tek başına ders çalışması için onu yüreklendirmek, başarısızlıklarında başarabileceği yönünde onu desteklemek, başkalarıyla kıyaslamamak , ilgi ve yetenekleri konusunda onları yönlendirmek çocuğun eğitimini kolaylaştıran faktörlerdir.

 

2006-07-30
Bu yazı 1543 kere okunmuştur.
Adınız :
Yorumunuz :
 * 
@ZumrutOzkan twitter da takip edin