Yiyorum Büyüyorum Kitap Sayfası

Çocuğun ruhsal ve bedensel sağlığını önemsemeyen anne baba yoktur diye düşünüyoruz. Ama bazen yanlış bildiklerimiz ya da ihmallerimiz yüzünden, istemeden de olsa dünyadaki en değerli varlıklarımız olan çocuklarımızın sağlığını, olumsuz yönde etkileyecek davranışlarda bulunabiliyoruz.. Oysa bunun önüne geçmek yine sizin elinizde. Onların sağlıklı bireyler olabilmeleri için hayatla bağlarını güçlendiren en önemli duyuları gözleri...Çocuklarımızın göz sağlığını korumak için yapılması gerekenleri öğrenmekle başlayabilirsiniz işe.

Çocuklarda Göz Muayenesi Ne Zaman Başlar?

Çocukların göz yapısı gelişmeye devam etmektedir. Dolayısıyla çocuk gözünün erişkin gözünden farklı olarak değerlendirilmesi gerekir. Bir çocuğu doğduğu günden itibaren ele alarak değerlendirecek olursak, ilk doğduğunda diğer tüm organların muayenesinin yapılması gerektiği gibi, detayli bir göz muayenesinin de yapılması gerekir. Çünkü çocuğun gözünde doğuştan katarakt, göz tansiyonu (Glokom), kayma gibi bazı problemler olabilir. Göz doktoru tarafından bunların önemli olup, olmadığının değerlendirilmesinde çok büyük yarar vardır. Yeni doğan bebeğin, katarakt ya da göz tansiyonu nedeniyle ameliyat edilmesi gerekebilir. Konulacak teşhis yada yapılacak böyle bir müdahale ile göz problemi büyümeden önlemin alınması mümkünken, çok geç kalınabilir. Maalesef ülkemizde çocukların göz sağlığı ile ilgili kötü bir alışkanlık var: Sanki çocuk görmeye ilkokulda başlayacakmış gibi davranılarak, o döneme kadar çocukların gözüyle ilgilenilmez. İlkokula başlayacağı zaman dersler aksamasın, notlar düşmesin, çocuk tahtayı görebilsin gibi bir mantıkla göz doktoruna gidilir. Ama bu dönemde bir çok hastalık için geç kalınmış olunabilir. Aileler bu konuda daha bilinçli hareket etmeli.

Erken Dönemde Göz Muayenesi Neden Önemli?

Halk arasında yanlış bir inanış vardır. Ebeveynler, çocukları bebeklik yaşındayken göz doktoruna götürseler bile çocuk okuma yazma bilmediği veya konuşmadığı için göz muayenesinin sağlıklı yapılamayacağını düşünürler. Oysa biz birtakım optik cihazlarla görme yetilerini değerlendirebiliyoruz, hatta eğer gözlük ihtiyacı varsa, 1 yaş civarında gözlük muayenesi yapıp çocuğa gözlük verebiliyoruz. Burada özellikle bir gözün diğerinden farklı olması çok önemli bir risk faktörü. Böyle bir durumda gözlerden biri net görürken diğeri bulanık görürse, çocuk bu problemiyle birlikte büyürken net gördüğü gözle anne babanın evde yaptığı minik değerlendirmeleri de gayet güzel ayırt edebileceği için ebeveynler endişelenmez. Ama böyle bir durumda göz tembelliği, beyindeki görme merkezine yerleşir ve çocuk ilkokul döneminde muayeneye götürüldüğünde, yapılacak hemen hemen çok az şey kalmış olur.

İnsanlar gözde oluşan kaymalarla ilgili de bir takım yanlış bilgilere sahipler...Hatta kayma probleminin ileride geçeceğini, bu nedenle muayene için bebeklik yaşının erken olduğunu söyleyen meslektaşlarımız bile var. Oysa ki kayma problemi hissedildiği an, çocuğun göz doktoruna götürülmesi gerekir. İki gözümüzle bir objeye baktığımızda beyinde, ense kökünde bulunan görme merkezinde iki gözden de gelen görüntüler üst üste çakıştırıldığında, biz o görüntüyü bir hacim içerisinde üç boyutlu olarak algılarız. Eğer gözlerden birinden gelen görüntü net, öbüründen gelen görüntü bulanık ise beyinde iki görüntü üst üste oturtulamadığı için bulanık olan görüntü, beyindeki görme merkezi tarafından algılanmaz ve baskılanır. Sadece net görüntü tutulur. Bu nedenle üç boyutlu görülemediği gibi görüntüyü karıştırdığı için net görülemeyen tarafı yok farz eder beyin ve bu durum devam ettikçe göz tembelliği yerleşir. Daha sonra o gözün kırma kusuru, (Astigmat'ı, Miyop'u, Hipermetropi'si) düzeltilerek, beynin görme merkezine net bir görüntü gönderilse bile, artık beyindeki görme merkezi orayı algılayamadığı için görme yeteneği olmaz. Dolayısıyla çocuklarda çok erken dönemde, bir yaş civarında yapılacak detaylı bir göz ve gözlük muayenesi böyle bir ihtimali azaltır. Göz doktoru, muayene sırasında çocuğun gözlük ihtiyacı olduğunu saptar ve gözlüğünü vererek, gerekirse diğer göze belli sürelerle kapama uygulanmasıyla görme merkezinin tembelleşmesini önleyebilir.

Çocuklar Ne Sıklıkta Göz Muayenesi Olmalı?

Çocuklar doğar doğmaz ve 1-1,5 yaşlarında bir göz doktoru tarafından muayene edilmeli. Daha sonra senede bir ay da iki senede bir mutlaka göz muayenesine götürülmelidir. Böylece ilkokul dönemine geldiklerinde herhangi bir göz problemi olmadan, varsa da önlemi alınmış olarak okul çağına girerler.

Teşhiste Uygulanan Yöntemler

Çocuğun yaşına göre muayene yöntemleri değişir. İletişimkurabileceğimiz yaştaki çocukları, sorular sorarak subjektif olarak da değerlendiriyor ve neyi ne kadar algıladığını anlayabiliyoruz. Ama çocuğun yaşı iletişim kuramayacak kadar küçükse, sadece objektif kriterlerle değerlendiriyoruz: Gözlük numarası ölçümleri yapıyoruz, göze damla koyarak göz bebeğini genişletiyor ve anatomik yapıların sağlıklı olup olmadığına bakıyoruz. Görme keskinliği ve renkli görmesi nasıl, göz hareketleri her yöne serbest ve birbiri ile uyum içinde mi, kornea ve göz merceği saydam mı, yani katarakt problemi var mı, retina göz siniri sağlıklı mı? Göz içi basıncı normal sınırlarda mı? Bu kriterleri değerlendiriyoruz. Muayeneleri yapabilmek için gerekirse bir anestezi uzmanı yardımıyla duruma göre çocuğa uyku hali vermemiz gerekebiliyor.

Göz Hastalıkları Uzmanı
Op. Dr. Hilmi Çuhadaroğlu  
cuhadaroglu@gmail.com

Bu metin İyi Yaşa dergisinin Haziran 2006 tarihinde verdiği ekten izin alınarak kullanılmıştır.

2006-07-21
Bu yazı 1387 kere okunmuştur.
Adınız :
Yorumunuz :
 * 
@ZumrutOzkan twitter da takip edin