Yiyorum Büyüyorum Kitap Sayfası

Kansızlık hastada hemoglobin değerinin yaşa ve cinse göre olması gereken değerden düşük olması demektir. Tüm dünyada ve ülkemizde kansızlık nedenleri arasında en sık demir eksikliği görülmektedir.


DEMİR EKSİKLİĞİNE BAĞLI ANEMİ
Gelişmiş ülkelerde 0-5 yaş arası çocuklarda kansızlık oranı %4-20 iken az gelişmiş ülkelerde aynı yaş grubunda %80 lere kadar çıkmakta,ülkemizde ise bu oran %50 civarındadır.Demir eksikliği tüm yaş gruplarında özellikle 6- 24.aylar arasında bebek ve çocuklarda aneminin en yaygın nedeni olarak kabul edilmektedir

Hemoglobin kırmızı kan hücrelerine(eritrositler) rengini veren ve oksijenin kanda taşınmasını sağlayan bir proteindir.Demir ise hemoglobinin temel yapısına giren bir elementtir. Akciğerlerde alınan oksijenin hemoglobine bağlanarak dokulara aktarılmasında büyük önem taşır. Demir vücuda dışarıdan aldığımız gıdalar ve yıkılan hücrelerden açığa çıkan demirin yeniden değerlendirilmesi ile girmektedir.

DEMİR EKSİKLİĞİ NEDENLERİ
Besinlerle yetersiz demir alınımı:
Çocukların anne sütü yerine demir desteği olmayan mamalarla beslenmesi(pirinç unu ile mama) , inek sütüne 1 yaşından önce başlanması ve çucuğun günde yarım litreden fazla süt içmesi demir eksikliği anemisi gelişmesinde en önemli nedenlerdendir.

Erken doğan ve doğum ağırlığı düşük olan bebeklere 2.aydan itibaren,zamanında doğan bebeklere ise 4.aydan itibaren demir eksikliği anemisinden korunmak için düşük miktarlarda (1-2 mg/kg) demir ilacı başlanması önerilmektedir.

Demir eksikliği anemisinin önlenmesi için anne sütünün en az 6 ay verilmesi, 1 yaşına kadar demirden zengin mamalar ve ek gıdalar ile beslenmesi önerilir.

Ülkemizde özellikle kırsal bölgelerimizde bile beslenme alışkanlılarının değiştiği,evlerde tarhana çorbası bulgur pilavının yerini patates kızartması aldığı dikkatimizi çekmektedir. Patateste demir miktarı çok yetersizdir.Buda demir eksikliği anemisinin artmasına neden olmaktadır.

Artmış demir ihtiyacı:
Özellikle düşük doğum ağırlığı olan bebeklerde, zamanından önce doğan bebeklerde adölesan devresinde , gebelik ve emzirme dönemlerinde demir ihtiyacı artmaktadır.Gebelikte hafif demir eksikliği olması bebeği etkilememekte,ancak orta ve ağır demir eksikliği olan anne bebeklerinde demir eksikliği anemisi gelişebilmektedir.

Çocuklarda inek sütü verilmesi veya inek sütü ile yapılan mamalar nedeni ile sıklıklı demir eksikliği gelişmektedir. İnek sütünde demir içeriğinin az olmasının yanında barsaklardan kanamaya yol açması demir eksikliğine neden olmaktadır. İlk 1 yıl içinde çocuklara inek sütü verilmemesi önerilmektedir. Özellikle yarım litreden fazla süt içiyorsa ve fazla süt içtiği için normal gıdaları almıyorsa o çocukta demir eksikliği anemisi görülmektedir.

Demirin emilim bozuklukları:

Kronik ishaller, kronik enfeksiyonlar, sindirim sistemi anomalileri malabsorbsyon sendromu gibi demir emiliminin bozulduğu durumlarda anemi görülebilir.

Kurşun zehirlenmesi:
Özellikle sanayileşmiş toplumlarda özellikle akaryakıttaki kurşunun havaya karışması ile oluşan kurşun zehirlenmelerinde demir eksikliği anemileri görülebilmektedir. Önlem olarak yiyeceklerin bol su ile yıkanması ve kapalı kaplarda saklanması önerilmektedir.

BELİRTİLER:
Kansızlık hafif derecede ise çocukta hiçbir belirti olmayabilir, ancak yapılan laboratuar
incelemeleri sonucunda teşhis edilebilir. Kansızlık fazla ise renginde solukluk,çarpıntı,baş ağrısı,huzursuzluk,halsizlik,çabuk yorulma ve iştahsızlık gibi belirtiler görülebilir.

Toprak,buz,kağıt gibi normalde yenmemesi gereken şeylerin yenilmesi demir eksikliği anemisinde sıklıkla görülmektedir ve PİKA olarak adlandırılmaktadır.Uzun süreli demir eksikliklerinde tırnakların kaşığa benzer şekilde içe çökmesi, ağız köşelerinde çatlamalar, dilin üzerinin düzleşmesi, ağrılı olması ve yutkunma zorluğu daha çok erişkin hastalarda dikkati çekmektedir.

Demir eksikliği olan çocuklarda oturma, emekleme ve yürüme gibi motor gelişmede gecikme, davranış bozuklukları, öğrenmede güçlük ve bağışıklık sisteminde azalma sonucunda enfeksiyonlara yatkınlık gözlenmektedir. Yine süt çocukluğu döneminde demir eksikliği varsa ağlarken katılma nöbetleri görülebilir.

TANI:
Hekim muayenesi ile birlikte yapılacak kan tahlilleri tanı kondurucudur. Depo demir düzeylerini yansıtan serum ferritin düzeyi düşmüştür. Total demir bağlama kapasitesi artmıştır. Kırmızı kan hücrelerinin boyutları küçük ve renkleri azalmıştır(hipokrom-mikrositer).

TEDAVİ:
Demir eksikliği anemisinin tedavisinde ağız yolu ile verilen demir ilacı kullanılmaktadır. Bebeklerde damla veya şurubu, daha büyük çocuklarda tablet veya drajeleri kullanılır. İlacın aç karnını ve öğün aralarında verilmesi önerilir.Birlikte C vitamini içeren limonata veya portakal suyu ile birlikte verilmesi demirin barsaklardan emilmesini artıracaktır.


BEBEKLERDE DEMİR EKSİKLİĞİNİ ÖNLEME YOLLARI:

İlk bir yıl bebeğinizi anne sütü ile besleyin
Eğer anne sütü yetersiz ise bebeğinize demir ile güçlendirilmiş mamalar verin
4.aydan itibaren ek demir verin
Çocuğunuzu demir içeriği zengin gıdalarla besleyin
1-2 yaşındaki çocuğunuzun içtiği inek sütünü 500 ml.ile sırlayın
Bebeğinizi haftanın birkaç günü demir içeriği zengin et,tavuk, balık,yumurta ve kuru hububatlarla besleyin.

Dr. Mehmet NİSANOĞLU
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Kent Hastanesi
8229 Sokak No:30 Çiğli - İzmir
www.kenthospital.com

2008-02-25
Bu yazı 1657 kere okunmuştur.
Adınız :
Yorumunuz :
 * 
@ZumrutOzkan twitter da takip edin